Alan? Derken?
İşimiz gücümüz internet, web sitesi/kampanya/uygulama yapmak, teknoloji geliştirmek, insan algılarını ve insanı "mıncıklamak", proje geliştirmek, fikir bulmak, kodlamak, projelendirmek, çizmek ve programlamak. Zaten sektör ve iş gücü itibariyle çok yoğun çalışıyor herkes, kitap okumak mevzubahis olunca okumanın hem bir kaçamak olmasını istiyoruz, hem de bunu beceremeyip elimizi yine alana dair O'reilly, New Riders, WROX, Prentice Hall kitaplarına atıyoruz, sonraki durağımız bu durumdan bile şikayetçi olmak.
Yaklaşık bir sene kadar önce kişisel gelişim serisi kitapları okuyan taze tasarımcı bir arkadaşıma "bu kişisel gelişim kitaplarını okuyarak kişisel olarak geriliyorsun yahu, zamanına yazık" dediğimde yol-yordam bilmediğini, ne önerebileceğimi sordu, ben de o anda "bilim-kurgu falan" demiş bulundum ve "aa ben ne dedim yahu" diye sorarken alana girdiğimden beri okuduğum ve alanıma in-direkt yollardan etki ettiğini farkettiğim kitapları ortaya dökmek geldi aklıma. Okuduğum kitapları kitaplıktan indirdikten sonra aslında ne kadar tarihsel-toplam bir iş ile uğraştımı ve bu alanda pozitif bilimlerin(matematik, fizik), sosyal bilimlerin(sosyoloji, felsefe,siyaset bilimleri), teknik ve uygulamalı bilimlerin(mühendislik ve mimarlık) ve sanatın(resim, grafik,fotoğraf,sinema ve müzik) ne kadar iç-içe geçtiğini ve bu toplamın tarihini, evrimini düşünürken ateşimin yükseldiğini ve çok heyecanlandığımı farkettim. Yaptığımız bir tasarımda John Berger yok muydu, çağına dair, çağdaş olarak ilk çağlarda mağara duvarlarına resim çizen insandan izler? Bir yazılım uygulamasında ve arayüz kodlamasında Jacques Derrida? ya da izlediğimiz bir filmde ve sosyal medya uygulamasında Gilles Deleuze? Dinlediğimiz müzikte, bilgisayarda yaptığımız bir cingılda Mozart? B.B King? (bkz: html) Stephen Hawking'in zaman ve evren teorisine göre zaten geçmiş ve gelecek ile farklı zaman uzaylarında aynı-mekan'ları, aynı evrende paylaşmıyor muyduk? (Aynı zamanda, farklı katmanlarda tarih ve glecek ile birlikte yaşamak)
Bütün sektör çalışanları olarak aslında hepimiz tarihin kapımıza dayandığı anda noktalı alanlardaki boşlukları dokuyoruz, ne yaptığımızın farkında olmasak bile. Bu sorulardan ve özetten sonra hem alana dair hem de alan dışı kitaplardan derlemeler yapmak ödev-farz oldu. İyisi mi direk olarak alanla ilgili olmayan ama alana dair ilham kaynağı da olabilecek fikirler, hikayeler, incelemeler okumak.
Elimden geldiğince sektördeki her iş tipini kapsayacak bir derleme yapmaya çalıştım. Bazı kitaplar çok alakasız görünebilir ama emin olun değil. "Şu kitap bu alana dairdir" kesin bir dille denemez ama bir şekilde sektöre dair ve genelde herkesin okuyabileceği türden kitaplar olmasına özen gösterdim. Her ne kadar benim seçmecem olsa da umarım beğenirsiniz, herekse iyi okumalar.
(Not: Bu bir seridir ve devamı gelecektir, sıralama rastgeledir, müsebibi Dada'dır :)
Brian Satbleford, Merkeze Seyahat, Asgrad Üçlemesi, Altıkırkbeş
Nasıl anlatılır ki? Neyse hiç kasmayayım, kitabın arkasından arak...
"Asgrad iç içe geçmiş yüzlerce kattan oluşan yapay bir gezegen. Üst katlarda bulunan çok ileri bio-teknolojik kalıntılar. Yıldızlar arası bir soykırım ve bir anrdoidin genlerinde kuluçkaya yatırılmış intikam tohumuyla hesaplaşması"
"Ne alakası var yahu" dediniz, buyrun: The Machine is Us/ing Us, biz çoğunlukla masum bir şekilde işimizi yaparken, bir yandan da "öğrettiğimiz" ve "yetiştirdiğimiz" şimdinin "aptal makineleri", ileride nelere kadir olacak? Okuması ayrı bir keyif, üzerine düşünmesi apayrı
Etiket: bilim, kurgu, teknoloji, gelecek-bilim falan...
Tristan Tzara, Dada Manifestoları ve Seçme Şiirler, Donkişot Yayınları
Dönemin bir grup sanatçısının, içinde bulundukları sanatın duvarlarını nasıl hiçe saydıklarına dair ilginç ve güzel bir serüven. Dadaistler dil, estetik ve içinde bulundukları alanın kurallarını hiçe saymış ve bu durumdan başka bir üretim biçimi oluşturabilmişlerdir. Etiket: tasarım, grafik, edebiyat, metin yazım falan...
(Ekşisözlük'ten): dadaizme gore bir siir nasil yazilir: gastedeki haberlerden alakasiz sekilde kelimeler kesilir, bunlar bir torbanin icine konulur, karistirilir ve sonra kura ile kelimeler cekilir, bunlar yanyana yazildiginda elimizde nefis dadaist bir siir olur.
Gelecek 50 Yıl, 21. Yüzyılın İlk Yarısında Hayat ve Bilim, NTV Yayınları
İşimiz teknoloji demiştik, önümüzdeki 50 yıl içerisinde olabilecekler, yeni iş sahaları, yeni üretim biçimleri, bilimin ve insanın geçirmesi (kuvvetle) muhtemel evreler... eskiyi aratırlar mı, zaman gösterecek :)
Etiket: bilim, kurgu, teknoloji, gelecek-bilim falan...
Toby Clark, Sanat ve Propaganda, Ayrıntı
Savaş dönemlerinden günümüze kadar resimin, grafik ve resim sanatının, tipografinin ve sanatın kendisinin kitlesel alanda kullanımı, etkileri ve sonuçları (çok iç-açıcı sonuçları olmadığı ortada :)
Frank Furedi, Korku Kültürü, Ayrıntı
Yine "imge"nin, medyanın ve sanatsal uğraşıların kitleler üzerindeki etkisine ve "gazabına" dair bir kitap.
Kitap, reklamcılıkla uğraşanların dahi reklam, metin, görsel anlatı tuzaklarına nasıl düşebildiğine dair yerinde bir okuma sunuyor. Bir nevi "Truman Show" efekti yaptı bende :)
Alabileceğiniz risklerin, korkularınızın sınırlarını ve alanınızın etik sınırlarını keşfedebilmeniz için çok iyi bir kitap, mutlaka okunmalı.
Çarpışma, J.G. Ballard, Ayrıntı
Başrollerinde arabaların olduğu, teknolojinin eleştirisine dair olağanüstü bir bilim-kurgu. Şiddet, hız, cinsel fantezileri tek bir imgeye indirgeyince bu kitap oluyor. Kaçıncı basımı bilmiyorum, ama Shakespeare'den bu yana edebiyat'ı ve bilim-kurgu'yu bu kadar zora sokan başka bir yapıt görmedim desem yeridir. Kitaplığınızın baş köşesinin "harem ağası" olmaya aday...
Etiketler: tekno-eleştiri, teknoloji, bilim-kurgu falan...
Salı Toplantıları 93-94, Teorinin Aynasından Görünen Pratik: Sosyal Bilimler, YKY
Günümüzün tekno-sosyolojik çalışmalarının (internet reklamıcılığı ve sosyal medya) etik sınırlarına, sosyolojinin geçmiş ve geleceğine dair yerinde, keyifli ve sıkı bir okuma. Sosyal Medya'cıların ve İş Geliştirme'cilerin mutlaka okuması gereken bir kitap olduğunu belirtmeden geçemeyeceğim. Kitap 20'ye yakın akademisyenin/yazarın sunum ve konuşmalarından oluşuyor. Etiketler "facebook, twitter, falan...
Ortak Bir Şeyleri Olmayanların Ortaklığı, Alphonso Lingis, Ayrıntı
"İnsan-oğlusu"nun birliktelikler, yanyanalıklar oluştururken aslında diğerinin/ötekinin de sonunu, ecelini hazırladığına dair çok sert bir sosyolojik eleştiri.
Dijital iletişim mecralarında ne kadar "çok"sak o kadar iyi miyiz? "Çok" (kişi) olmak neden caziptir? Sosyal varsayımlarınızı tuz-buz edecek cinsten. Tetanos aşısı olacakmışçasına canınızın acımasına tahammülünüz yoksa hiç okumayın, ama bilin ki hiddetle tavsiye ederim.
Etiketler: Facebook, Twitter falan... hatta LinkedIn ve Xing (Kariyer mi? yok yok hiç değil, asla...)
Görme Biçimleri, John Berger, Metis
Sanat tarihi, fotoğraf, grafik, resim, heykel, seramik gibi Güzel Sanatlar Fakültelerinde/Akademilerinde okuyanların mutlaka mutlaka okuduğu bir kitaptır, şüphem yok.
John Berger'in görmeyi, gördüğünü yorumlamayı, algı biçimlerini, psikoloji, sanat ve estetiği incelediği bu kitabı alandaki herkese tavsiye ediyorum.
Anlatmanın Başka Bir Biçimi, John Berger, Jean Mohr, Agora
John Berger'in, Jean Mohr ile birlikte adeta "Görme Biçimleri"nin devamını getirdiği bu kitap ağırlıklı olarak "fotoğraf sanatı üzerineymiş"miş gibi görünse de yine görme ve algı psikolojisi üzerine bir çalışma olmuş.
Fotoğraf ile iç-içeyseniz zaten mutlaka okumanız gereken bir kitap, değilseniz zaten "flickr, youtube, vimeo falan..." derken kaçma şansınız zaten yok :) bu kitap da "mutlaka okunmalı"lar arasında.
Gisele Freund, Fotoğraf ve Toplum, Sel
Fotoğrafın serüvenine bir de toplumsal olayları katarak derleyen Gizele Freund fotoğrafın icadından günümüze kadar gelişini ve toplumdaki etkilerini anlatıyor. Yine "flickr, youtube falan..." ama çok iyi bir inceleme olduğunu ve mutlaka okunması gerektiğini belirtmeden geçemiyorum.
Bundan 5-10-15-20-25-125 yıl sonra birileri mutlaka çıkıp "Internet ve Toplum", "Develöpür ve Toplum", "Elektro-Robo-Mekanik ve Toplum" gibi kitaplar yazacaktır, bu kitabı okumadan o kitabı sakın okumayın :)
Dennis Shasha, Bunu Ancak Dr. Eco Çözer, TUBİTAK
Eğer bulmaca çözmeyi ve matematiği seviyorsanız, beyin zarınızı elinizle tutuyormuş gibi hissedebileceğinize garanti verebilirim.
Çok ilginç bulmacalar, matematik problemleri ve bir o kadar ilginç problem çözme, yorumlama ve yaklaşım biçimleri. Zaman zaman çok yorucu ama çok eğlenceli bir kitap. Yazılım/arayüz geliştiriciler, siz anladınız...
Etiket: yazılım, mimari, geliştirme falan...
Matematiğin Seyir Defteri, Philip J. Davis, Reuben Hersh, Doruk
Yine ağırlıklı olarak mühendislik ve matematik tutkunlarına yönelik bir kitap. Matematiksel problem ve çözümlerin kronolijisi, hala çözülememiş matematik problemleri, soyut matematik ve felsefenin çok ince detaylarını görmenizi-okumanızı sağlıyor.
Daha önce yaptığınız matematik okumalarından çok farklı bir deneyim olacağına şüphe yok.
Etiket: yazılım, mimari, geliştirme falan...
TOPLUMBİLİM Dergisi, Gilles Deleuze Özel Sayısı, Sayı 5, Kasım '96,
Ahmet Soysal'ın dergideki tanımıyla:
"Gilles Deleuze ne söylemek istemişti? Biraz Michael Foucoult (Deliliğin Tarihi ve Cinselliğin Tarihi kitaplarının yazarı, düşünür-filozof) gibi biraz da Jacques Derrida (yapıbozum -deconstruction- kavramanın babası, düşünür-filozof) (başka çağdaşlar da sayılabilir), Gilles Deleuze sanki kendi felsefesini ortaya koyamamış, düşüncesinin gizli odağını -ya da odaklarını- dolaylı olarak, saklı olarak çok ender açığa vurmuştur.
Toplumbilim dergisinin bu sayısı Metafizik, Kapitalizm, Şizofreni ve Felsefe ile Gilles Deleuze'yi yorumluyor, biraz ağır ve uzun bir okuma olabilir, ama "facebook, twitter falan..." kapsamında kesinlikle okunması gereken bir sosyoloji, felsefe ve psikanaliz derlemesi.
SANATDÜNYAMIZ Dergisi, Avant-Garde 1945-1995, sayı 59, 1995
1995 itibariyle son yarım yüzyıl'ın sanatsal incelemesi, sanat akımları ve kavramları üzerine çok iyi bir derleme. Günümüzün postmodern oyuncağı internet'te tasarım, grafik animasyon olarak yapılabilecekler yıl itibariyle dikkat edilirse bu kitapta yok, ama internet'e ve zamanımıza dair çıkarılabilecekler çok fazla. Internet tasarım'ın ve sanatın neresinde? cevabı için sahaflar... : )
Etiketimiz: "tasarım grafik animasyon falan..."
Sanat Kitabı, 500 Sanatçı, 500 Sanat Eseri, Yapı-Endüstri Yayınları
Tam bir "okuma" kitabı (her ne demekse) olmasa da çantanızda taşıyabileceğiniz büyüklükte ve beklerken, yoldayken, 3-5 sanatçı ve eserlerini inceleyebileceğiniz güzel bir derleme.
Etiket tasarım, grafik falan...
COGITO 12: Çalışmak Yorar, YKY, 1997
Kazanabilmek için ölesiye çalışırken "kaybettiklerimiz" ve çalışmayarak "kazanabileceklerimiz"e dair sorgulamalar. YKY'nin çıktığı ay itibariyle tükenen bu COGITO sayısını sahaflar, internet ve ikinci el mağazalarında bulabilirsiniz. Sadece anti-çalışma propagandası olarak değil, herhangi bir "çalışma"dan bekleyebileceklerinizi de bulmanızda yardımcı olan bir kitap.
Etiket: business anti-business falan...
E.H. Gombrich, Sanatın Öyküsü, Remzi
Sanatın öyküsünde noktalı alanlardaki boşukları dokuyan ey grafiker, tipografist, animatör... Bu kitabı mutlaka okumalısın, her ne kadar "internette tasarım" sanat olamasa da, peki sanat ne ki? Ya sen oku bunu bak, çok ciddiyim :)
"tasarım grafik animasyon falan..."
Sabri Büyükdüvenci, Smire Ruken Öztürk, Postmodernizm ve Sinema, Ark
Sinema'nın, imge'nin ve anlatım biçimlerinin son yarım yüzyıldaki evrimi. İşte bu kitabın özeti bu listenin oluşmasına dair son ikna ifadesi oldu bana.
"Anlatının gizemli ve puslu yollarında postmodern'i beyazperdede arayan metinler. Temel İçgüdü'den Ucuz Roman'a, Oyuncu'dan Fassbinder'in filmlerine uzanan bir öykü. Postmodernizm ve sinema arasındaki yeni tarihli bir aşk... Neden mi? Çünkü "Postmodern, görsel ve sinemasal bir çağın adı".
Etiket: yok, falan...
Arkası: gelecekte bir zamanlar...
Yorumlar
Sanat manifestoları ve güncel sanattaki uygulamaları, çok iyi bir makale olmuş: http://www.smashingmagazine.com/2010/02/21/art-manifestos-and-their-applications-in-contemporary-design/